MARKERI ZAPALJENJA

Zapaljenski procesi u organizmu nastaju kao deo inflamatornog odgovora vezivnog tkiva, krvi i vaskularne mreže na infekciju patogenim mikroorganizmima, fizičke ili hemijske agense, i imunološke procese organizma kojima se telo štiti od daljih oštećenja koja ovi činioci mogu da proizvedu.

Markeri zapaljenja ukazuju na čitav spektar reakcija organizma koje mogu biti izazvane postojanjem autoimune bolesti, alergijama, trovanjem hranom i hemikalijama, zračenjem, pa čak i reakciju organizma na sopstvene produkte, kao što su ketoni, žuč ili urea.

Tom prilikom, dolazi do aktivacije hematopoeznog, endokrinog i nervnog sistema, pri čemu se oslobađaju hemijske supstance koje nose naziv medijatori tj. posrednici inflamacije. U njih spadaju epinefrin, serotonin, histamin i norepinefrin koji su svojstveni akutnoj fazi inflamacije. Ovaj celokupan proces reguliše citokin – protein zadužen za regulaciju trajanja i intenziteta imunog odgovora, a koji potpomaže obnavljanje oštećenog tkiva.

Subakutni oblik zapaljenja se javlja kada uzročnici zapaljenja, kao i propratni razgradni produkti pokrenu imunski odgovor čijim se delovanjem formiraju antitela lokalizovana na oštećenim mestima u organizmu. Tom prilikom, formira se i antigen koji je svojstven konkretnom faktoru koji izaziva zapaljenje. Ukoliko formirana antitela uspešno otklone antigen, oštećeno tkivo počinje da se obnavlja i zapaljenski proces se smiruje. Ukoliko do toga ne dođe, zapaljenje prerasta u hronično, koje može trajati i preko 6 nedelja.

U markere zapaljenja kojima se prate stadijumi zapaljenskih procesa spadaju: proteini akutne faze (C-reaktivni protein (CRP) i fibrinogen), sedimentacija eritrocita (taloženje crvenih krvnih zrnaca kao direktna posledica sinteze C-reaktivnog proteina i fibrinogena) i prokalcitonin (proinflamatorni marker čije su povišene koncentracije karakteristične za sepsu i bakterijske infekcije.

Presotala dva markera, retikulociti i methemoglobin (Met-Hb) koriste se za praćenje sposobnosti koštane srži da proizvodi eritorocite, odnosno praćenje poremećaja sinteze hemoglobina.