Mikrobiologija

Mikrobiologija se bavi proučavanjem mikroorganizama - jednoćelijskih i višećelijskih - a pod njenim okriljem nalaze se mikologija, virusologija, bakteriologija i parazitologija.

Mikrobiološke analize omogućavaju pouzdano otkrivanje uzročnika infekcija izazvanih gljivicama, bakterijama, virusima, protozoama i parazitima.

U okviru bakterioloških analiza, izolacijom bakterija iz različitih uzoraka (urin, feces, sputum, bris ili sekret) omogućena je identifikacija bakterija kao mogućih izazivača infekcije. Na ovaj način moguće je ispitati osjetljivost bakterija na različite antibiotike, što je veoma značajno u odabiru odgovarajuće terapije.

Virusološka ispitivanja se zasnivaju na dokazivanju prisustva antigena (delova samih virusa) u uzorku ili dokazivanju prisustva specifičnih antitela, koja se stvaraju u okviru imunog odgovora organizma na infekciju određenim virusom.

Parazitološke analize obuhvataju direktan parazitološki pregled uzorka (najčešće stolice-fecesa) i indirektne metode, kao što su imunodijagnostički testovi. Direktnim parazitološkim pregledom otkriva se prisustvo parazita, dok se indirektnim metodama otkriva prisustvo antitela stvorenih na određeni parazit u serumu pacijenta.

Mikološke analize se zasnivaju na izolovanju patogenih gljiva iz različitih bioloških materijala. Patogene gljive se mogu izolovati iz fecesa, urina, brisa, sputuma i skarifikata, dok se antitela na gljive mogu izolovati iz seruma pacijenta. U okviru ovih ispitivanja, vrši se kultivacija gljiva i mikroskopija koje spadaju u direktne metode, kao i enzimski testovi, koji spadaju u indirektne metode.

Za većinu mikrobioloških ispitivanja je potrebno obaviti posebnu pripremu pacijenta, pogotovo u slučaju terapije antibioticima. U tom slučaju, preporučuje se da se uzorak ne uzima najmanje 7 dana nakon završetka terapije.

Sve neophodne mikrobiološke analize možete obaviti u prostorijama Aqualab laboratorija. Mikrobiološka dijagnostika koju pružaju naše laboratorije uključuju uzorkovanje i obradu uzorka uz izolovanje i identifikaciju uzročnika kao i interpretaciju rezultata i osetljivosti mikroorganizama na lekove.



patohistologija

MIKROBIOLOGIJA-analize

1BAKTERIOLOGIJA I MIKOLOGIJA

Bakteriološkim i mikološkim analizama, metodom direktne mikroskopije i kultivisanjem mikroorganizama, utvrđuju se bakterijske i gljivične infekcije. Pomoću metoda direktne bakteriološke dijagnostike otkrivaju se mikroorganizmi iz uzoraka urina, fecesa, sputuma, brisa nosa, ždrela, srednjeg uha, oka ili konjuktive, ejakulata, i tako dalje. Ti mikroorganizmi su najčešće bakterije poput Chlamydia Trachomatis, Escherichia coli, Neisseria gonorrhoeae, Salmonella, Streptococcaceae, i sl.

Kada se sumnja na gljivične infekcije, obavljaju se mikološke analize kojima se dokazuje prisustvo uzročnika gljivičnih infekcija kao što su Candida albicans, Epidermophyton, Microsporum, Trichophyton, i sl.

U zavisnosti od same analize, uzorkovanje može zahtevati posebne pripreme (genitalni bris, na primer) dok neke analize, kao na primer one kojima se ispituje prisustvo mikoplazme ili hlamidije u urinu, nisu potrebne pripreme.

2BRZI TESTOVI

Brzi testovi spadaju u jednostavnu i brzu dijagnostičku metodu a poželjno je obaviti ih kada postoji hitna potreba za preliminarnim skriningom. Njihova efikasnost ogleda se u brzini dobijanja rezultata koji su obično spremni u toku istog dana od uzorkovanja, a neretko čak i posle svega nekoliko sati.

U okviru brzih testova ispituje se prisustvo Streptococcus pyogenes grupe A iz brisa grla, influenza virus A i B, Rota–adeno virus antigen iz fecesa, Clostridium difficile toksin A i B iz fecesa, Campylobacter spp. antigen iz fecesa i Helicobacter pylori antigen iz fecesa.

3PREPARATI

Bakterije nemaju boju pa je zato uzorak dobijen za analizu potrebno prebojiti reagensom koji stvara kontrast. Na taj način se pod mikroskopom mogu posmatrati bakterije, njihov oblik, broj, veličina, i postavka. Osnovna razlika koja se može detektovati su Gram pozitivne i Gram negativne bakterije. Gramovim testom bojenja vrši se podela na ove dve grupe gde su Gram negativne bakterije nešto otpornije na terapiju antibioticima jer imaju nepropustljivu ćelijsku membranu.

Direktni preparati su mikroskopska metoda kojom se mogu detektovati različiti mikroorganizmi poput bakterija (Mycobacterium tuberculosis, Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae), gljivica, epitelnih ćelija, leukocita i sl.

Prednosti preparata su njihova izuzetna brzina i jednostavnost.

4PARAZITI

U ljudskom organizmu prirodno su nastanjeni razni mikroorganizmi u koje spadaju i paraziti. Za razliku od nekih ostalih mikroorganizama, paraziti su izuzetno štetni po zdravlje čoveka. Oni obično nastanjuju gastrointestinalni trakt, kožu ili genitalije a njihovo prisustvo se detektuje u fecesu, perianalnom otisku ili otisku kože kao i u vaginalnom i uretralnom brisu ili vaginalnom ispirku.

Najčešći izazivači parazitske infekcije su crevne protozoe (Balantidium, Giardia, Entamoeba), crevni paraziti (Trematoda (metilj), Cestoda (pantljičara), Nematoda (valjkasti crvi), Enterobius vermicularis (Dečija glista), i sl. koji se mogu detektovati u fecesu, odnosno u perianalnom otisku.

Infekcija Trichomonas vaginalis otkriva se putem vaginalnog brisa ili ispirka a nalaz kojim se ispituje prisustvo parazita Demodex folliculorum zasniva se na uzimanju otiska kože.

5SEROLOGIJA - bakterije

Indirektnim bakteriološkim metodama traga se za prisustvom antitela na bakterijske antigene. Kada u organizmu postoji infekcija, formiraju se antitela kao odgovor na postojeću infekciju određenim stranim proteinom ili mikroorganizmima a u ovom slučaju su to bakterije. Ukoliko infekcija postoji, u serumu pacijenta mogu se otkriti specifična antitela konkretne klase imunoglobulina (IgA, IgG, IgM).

Tom prilikom može se utvrditi i imunološki status tj.postojanje stečenog imuniteta nakon što je infekcija gotova a ukoliko infekcija i dalje postoji, otkriva se stepen njene aktivnosti kao i faza (hronična ili akutna).

U serumu pacijenta se traga za antitelima na bakterije kao što su Helicobacter pylori, Borrelia burgdorferi (Lajmska bolest), Treponema pallidum (sifilis), Campylobacter jejuni i sl.

6SEROLOGIJA - virusi

Serološkim metodama dijagnostike virusnih infekcija traga se za prisustvom virusspecifičnih antitela u serumu inficirane osobe.

Titra specifična antitela javljaju se kao odgovor imunog sistema na virusnu infekciju a mogu se detektovati već nekoliko dana nakon infekcije i to u serumu IgM klase. Nakon toga počinje produkcija IgG antitela koja postaju uočljiva u 7-15 dana nakon infekcije.

Kod nekih virusnih infekcija kao što su infekcije HIV-om ili hepatitis C virusom (HCV) bilo koji pozitivan nalaz na neku od klasa antitela (IgM ili IgG) ukazuje na aktivnu virusnu infekciju.

Za uzorak u svrhe serološke dijagnostike potrebno je oko 5 mililitara venske krvi koju je potrebno dati na prazan stomak.

Ovim analizama može se otkriti prisustvo infekcije Rubella virusom, Cytomegalo virusa (CMV), Dengue groznice, Herpes simplex virusa tip 1 i 2, Ebstein Barr virus, Parvo virus B19, i mnogi drugi.

7SEROLOGIJA - markeri virusnih hepatitis

Serološki markeri virusnih hepatitisa ukazuju na bolest jetre čiji je uzrok infekcija hepatotropnim virusima koji napadaju jetreno tkivo. Virusi hepatitisa grupišu se u vrste A, B, C, D i E. Hepatitis B i C virusi glavni su uzročnici hroničnog i akutnog hepatitisa, hepatocelularnog karcinoma (HCC) i ciroze jetre. Akutni hepatitis može nastati i usled infekcije drugim virusima, poput Citomegalovirusa (CMV), Epstein-Barr virusa (EBV), Varicella-zoster virusa (VZV), Herpes simplex virusa (HSV), i drugih.

Hepatitis B takođe se zove i serumski hepatitis jer su krv i telesne tečnosti glavni način prenosa ovog virusa sa osobe na osobu.

Prisustvo Anti HAV IgM i Anti HAV IgG i IgM antitela može se detektovati ne pre nedelju dana nakon infekcije sa tim što IgG antitela ostaju doživotno prisutna u krvi pacijenta a IgM antitela ukazuju na prisustvo akutne infekcije koja postoji u trenutku testiranja.

8SEROLOGIJA - paraziti

Za razliku od mikrobioloških ispitivanja iz perianalnog otiska, fecesa ili brisa, serološka ispitivanja na parazite vrše se iz seruma pacijenta tj. iz krvi ili punktata.

Serološkim testovima mogu se otkriti Toxoplasma gondii, Toxocara canis, Echinococcus granulosus i multilocularis, Cysticercosis (Taenia solium) detekcijom antitela IgG i IgM i u serumu pacijenta.

9SEROLOGIJA - gljivice

Serološki testovi za dijagnozu gljivičnih infekcija se obavljaju kada postoji sumnja na sistemsku mikozu, ili ako se patohistološkim nalazima i kulturama nije otkrilo njihovo prisustvo. Sistemske mikoze su gljivične infekcije unutrašnjih organa koje najčešće nastaju usled inhalacije spora gljivica iz spoljašnje sredine.

Najučestaliji izazivači sistemskih mikoza su Candida spp., Aspergillus spp., Histoplasma capsulatum, Cryptococcus, Neoformans, i sl.

Najkorisniji testovi kojima se utvrđuje prisustvo uzročnika gljivičnih infekcija su oni koji mere specifične antigene, produkte uzročnika.

Antitela na pojedine gljivice mogu biti lažno negativna kod osoba koje su imunokompromitovane pa je u tom slučaju jako važno odrediti ukupan nivo imunoglobulina a ne samo nivo antitela.

10KONTROLA STERILNOSTI

Sterilizacija je proces kojim se u potpunosti uništavaju odnosno eliminišu svi živi oblici mikroorganizama unutar nekog predmeta/dela tela ili na njegovoj površini. Provera uspešnosti obavljene sterilizacije se može biti: fizička, hemijska i biološka. Fizička procena sterilnosti je jednostavna i pristupačna metoda kontrole i podrazumeva merenje vremena temperature i pritiska u toku procesa sterilizacije.

Pod hemijskom kontrolom sterilnosti podrazumeva se upotreba hemijskih indikatora koji menjaju boju pod dejstvom određene temperature ili etilen-oksida (EO). Ukoliko indikator ne promeni boju, proces sterilizacije nije bio adekvatan i treba ga ponoviti.

Biološka kontrola sterilizacije podrazumeva upotrebu visokorezistentnih spora bakterija kao što su Bacillus stearothermophilus, Bacillus subtilis, Bacillus pumilus, i Bacillus atrophaeus. Ampule sa sporama ovih bakterija se nakon obavljene sterilizacije inkubiraju kako bi se proverio bakterijski rast. Ukoliko nema rasta, sterilizacija je uspešno obavljena.