Anemije (malokrvnost)

Anemije su bolesti koje odlikuju smanjenje mase eritrocita (crvenih krvnih zrnaca), smanjenje vrednosti hemoglobina i smanjenje vrednosti hematokrita, bez obzira na etiologiju. Hemoglobin koji ulazi u sastav eritrocita je glavni prenosilac kiseonika iz pluća u tkiva i organe, a kada naši organi ne dobijaju dovoljno kiseonika, podložni su raznim bolestima.

malokrvnost

Anemije nastaju kao posledica poremećaja odnosa između sinteze i razgradnje eritrocita, zato je neophodno precizno ustanoviti uzrok njihovog nastanka. One pogađaju 40% stanovništva na planeti, što je impozantan broj, i učestalije su kod žena nego kod muškaraca. Postoji više od 400 vrsta anemija.

Prema uzroku i mehanizmu nastanka anemije se mogu svrstati u tri grupe:

  1. Anemije nastale zbog smanjenog stvaranja eritrocita
  2. Hemolitičke anemije – nastale zbog povećane razgradnje ili gubitka crvenih krvnih zrnaca
  3. Anemija koja se javlja zbog povećane potrebe za eritrocitima. Najčešće se javlja u trudnoći, posle porođaja i tokom dojenja, a može biti prisutna i kod dece koja se ubrzano razvijaju i rastu.

Prema veličini i obliku eritrocita i količini hemoglobina anemije se dele na:

    1. Makrocitne MCV (srednja vrednost veličine eritrocita > 95fl – makrocitne anemije su najčešće uzrokovane nedostatkom vitamina B12 ili folne kiseline, a oni su važni faktori za sazrevanje eritrocita

    2. Mikrocitne MCV <80FL – najčešći uzrok mikrocitne anemije je nedostatak gvozđa u ishrani ili zbog smanjene apsorpcije gvožđa iz digestivnog trakta. Povećana potreba za gvožđem u određenim stanjima, ali i različita akutna ili hronična krvarenja mogu biti uzrok mikrocitne anemije. Osim nedostatka gvožđa, mikrocitne anemije mogu izazvati i razni genetski poremećaji, kao i neke hematološke bolesti.
    3. Normohromne (normocitne) kada je MCV 85-95fl,a MCH >26pg – uzrok ovih vrsta anemija su najčešće određene hronične bolesti poput: autoimunih bolesti, bolesti vezivnog tkiva, bolesti bubrega. Sve navedene vrste anemija se mogu deliti na nasleđene i stečene.

Anemija se ponekad teško otkriva jer su njeni rani simptomi veoma blagi. Ona se ne sme zanemarivati, jer posledice po zdravlje mogu biti ozbiljne. Koliko je opasna zavisi od njene vrste, stepena, težine i brzine nastanka.

Simptomi anemije

Simptomi ove bolesti mogu biti raznovrsni i najčešće se manifestuju kao:

  • umor – pospanost
  • slabost – brzo zamaranje
  • vrtoglavica
  • bledilo koze i sluznice usana, desni, konjuktiva, noktiju i dlanova
  • ubrzan srčani rad
  • osecaj hladnoće, naročito ruku i nogu
  • tuga i depresija
  • smanjenje seksualnih funkcija
  • poremećaj sna i smanjenje apetita

Dijagnostika anemija se postavlja uz pomoć određenih biohemijskih analiza krvi. Na prvom mestu treba uraditi analizu kompletne krvne slike. Na rezultatu se nalazi informacija o broju eritrocita (RBC), leukocita (WBC), trombocita (PLT) i količini hemoglobina.Takođe se nalaze i informacije o veličini, obliku, kao i opisi fizičkih karakteristika elemenata krvi. Smanjeni broj eritrocita, hemoglobina ili hematokrita govori u prilog tome da se radi o anemiji.

Proširena dijagnostika koja će pomoći lekaru da odredi vrstu anemije obuhvata sledeće biohemijske analize:

  • nivo gvožđa u krvi kao i sposobnost, kapacitet vezivanja gvožđa za transferin (TIBC i UIBC). Gvožđe je sastavni deo hemoglobina, a hemoglobin je sastavni deo eritrocita. Anemije koje su uzrokovane smanjenjem gvožđa, najčešći su oblik ove bolesti. Nivo gvožđa u krvi oscilira u toku dana, zato se najtačniji rezultati dobijaju kada se gvožđe meri u jutarnjim satima.
  • FERITIN koji predstavlja zalihe gvožđa u organizmu i važan je parametar u pracenju uspešnosti lečenja anemije, kao i TRANSFERIN (transportni protein koji transportuje gvožđe kroz krv i predaje ga ćelijama na korišćenje).
  • U određenim slučajevima je potrebno odrediti vitamin B12 i FOLNU KISELINU koji su osnovni vitamini neophodni za proizvodnju eritrocita.
  • U nekim slučajevima lekar moze tražiti i analizu bilirubina i njegove frakcije.

Anemija se leči delovanjem na osnovni poremećaj koji uzrokuje ovu bolest. U zavisnosti od uzroka potrebno je nadoknaditi gvožđe, folnu kiselinu, vitamin B12, zaustaviti krvarenje, ili lečiti hroničnu bolest u osnovi. Anemija je često dugotrajno stanje koje zahteva nadzor i lečenje od lekara interniste – hematologa.

Prim.Vera Cvetkovic

spec.medicinske biohemije